15 TEMMUZ'UN 10 YILLIK BİLANÇOSU

15 Temmuz 2016'da yaşanan darbe girişiminin üzerinden tam 10 yıl geçti. Aradan geçen süreçte Türkiye, yalnızca güvenlik politikalarında değil, devlet yönetimi, hukuk sistemi, kamu kurumları, dış politika ve savunma sanayii gibi birçok alanda kapsamlı değişimlere sahne oldu. Darbe girişiminin ardından atılan adımlar, ülkenin idari yapısını yeniden şekillendirirken, siyasi ve toplumsal hayatta da uzun yıllar etkisini sürdüren sonuçlar doğurdu.

Darbe girişiminin ardından ilan edilen ve yaklaşık iki yıl süren Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile kamu yönetiminde geniş kapsamlı düzenlemeler gerçekleştirildi. Resmî açıklamalara göre bu süreçte 150 binden fazla kamu personeli görevden çıkarıldı, yaklaşık 130 bin kişi hakkında adli işlem başlatıldı ve on binlerce kişi tutuklandı. FETÖ ile mücadele kapsamında özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet teşkilatı, yargı ve eğitim kurumlarında kapsamlı tasfiye süreçleri yürütüldü.

Kurumsal yapıda da önemli değişiklikler hayata geçirildi. Askeri liseler kapatılırken, harp okulları Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde yeniden yapılandırıldı. Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı İçişleri Bakanlığı'na bağlandı. Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının görev ve yetkileri yeniden düzenlenirken, güvenlik bürokrasisi ile Milli İstihbarat Teşkilatı'nın yapısında da yeni düzenlemeler gerçekleştirildi.

2017 yılında yapılan anayasa referandumu ise Türkiye'nin yönetim sisteminde tarihi bir dönüm noktası oldu. Referandum sonucunda kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi ile yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'nda toplandı ve uzun yıllar uygulanan parlamenter sistem sona erdi.

15 Temmuz sonrasında dış politikada da dikkat çekici gelişmeler yaşandı. ABD ile Fethullah Gülen'in iadesi konusundaki görüş ayrılıkları iki ülke arasındaki ilişkileri etkilerken, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması NATO içinde tartışmalara neden oldu. Bu sürecin ardından Türkiye, F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı ve ABD tarafından CAATSA yaptırımlarına tabi tutuldu.

Savunma alanında ise yerli ve milli üretim politikaları daha da hız kazandı. Özellikle İHA, SİHA ve diğer yerli savunma sanayii projelerine yapılan yatırımlar artırılırken, Türkiye bu alandaki üretim kapasitesini güçlendirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdü.

Ekonomi ve toplumsal yaşam da yaşanan gelişmelerden etkilendi. OHAL dönemindeki uygulamalar yatırım ortamı, hukuk güvenliği ve uluslararası yatırımcı algısı açısından çeşitli tartışmaları beraberinde getirirken, Avrupa Birliği ile yürütülen üyelik müzakereleri fiilen durma noktasına geldi. Öte yandan 15 Temmuz tarihi, "Demokrasi ve Millî Birlik Günü" olarak resmî anma günü ilan edildi ve her yıl ülke genelinde çeşitli etkinliklerle anılmaya başlandı.

Aradan geçen 10 yılın sonunda, 15 Temmuz'un ardından alınan kararlar ve hayata geçirilen reformlar; güvenlik politikalarından kamu yönetimine, hukuk sisteminden dış ilişkilere kadar pek çok alanda Türkiye'nin siyasi ve idari yapısında kalıcı etkiler oluşturdu. Sürece ilişkin değerlendirmeler farklı bakış açıları içerse de, 15 Temmuz sonrasında yaşanan değişimlerin Türkiye'nin yakın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olduğu konusunda geniş bir görüş birliği bulunuyor.