BU PİRİNÇ SADECE ILGAZ'DA YETİŞİR SÖZLERİ İLE BAŞLAYAN TARTIŞMA

Türkiye’nin en özel ata tohumu pirinç çeşitlerinden biri olarak gösterilen Sarıkılçık pirinci, Çankırı’nın Ilgaz ilçesi ile Kastamonu’nun Tosya ilçesi arasında dikkat çeken bir tartışmanın merkezine yerleşti. Düşük şeker oranı ve özel aromasıyla bilinen Sarıkılçık pirinci konusunda yapılan açıklamalar, iki ilçe arasında coğrafi işaret polemiğini gündeme taşıdı.

Yaklaşık yüzde 17’lik şeker oranıyla dünyanın en düşük şeker içeren pirinç çeşitlerinden biri olarak öne çıkan Sarıkılçık pirinci, uzun yıllardır Kastamonu-Tosya ve Çankırı-Ilgaz hattında üretiliyor. Son günlerde ise Ilgaz Belediye Başkanı Mehmed Öztürk’ün yaptığı açıklamalar, bölgede geniş yankı uyandırdı.

Bir televizyon kanalında canlı yayına katılan Ilgaz Belediye Başkanı Mehmed Öztürk, “Ilgaz Sarıkılçık Pirinci” için Avrupa coğrafi işaret tescil başvurusu yaptıklarını açıkladı. Yaklaşık 5 yıldır bu ürün üzerine çalışma yürüttüklerini ifade eden Öztürk, hazırlanan 420 sayfalık raporla ürünün tescillendiğini ve Avrupa coğrafi işaret sürecinin devam ettiğini belirtti.

Sarıkılçık pirincinin ata tohumu olduğunu vurgulayan Öztürk, ürünün özellikle Ilgaz ikliminde yetişebildiğini savundu. Açıklamasında, “Bu soğuk iklim pirinci. Ilgaz’dan başka bölgede olmuyor. İlla Ilgaz Dağı’nı görecek” ifadelerini kullanan Öztürk, ürünün sağlık açısından da önemli özelliklere sahip olduğunu dile getirdi.

Şeker oranının düşük olması nedeniyle diyabet hastalarının da rahatlıkla tüketebileceğini iddia eden Öztürk, Sarıkılçık pirincinin kromozom yapısına kadar tescillendiğini ifade etti. Avrupa coğrafi işaret sürecinin tamamlanması halinde ürünün Türkiye’nin 44’üncü coğrafi işaretli ürünü olacağını söyledi.

Ilgaz’da şu anda yaklaşık 3 bin dönümlük çeltik ekim alanı bulunduğunu belirten Öztürk, Kızlaryolu Barajı’nın tamamlanmasının ardından bu alanı 20 bin dönüme çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı. Belediye öncülüğünde kooperatif kurduklarını ve çeltik fabrikası inşa ettiklerini ifade eden Öztürk, üreticilere gübre, ilaç ve üretim desteği sağlanacağını kaydetti.

Sarıkılçık pirincini dünya pazarına sunmayı hedeflediklerini söyleyen Öztürk, “Bu pirinci dünyada 1 numara yapacağız” diyerek ürünün ekonomik potansiyeline dikkat çekti.

Ilgaz cephesinden yapılan açıklamaların ardından Tosya Belediyesi’nden de dikkat çeken bir açıklama geldi. Tosya Belediye Başkanı Volkan Kavaklıgil tarafından yapılan yazılı açıklamada, “Tosya Sarıkılçık Pirinci”nin yaklaşık 500 yıllık geçmişe sahip olduğu ve tarihi kayıtlarda “padişah hassı” olarak geçtiği ifade edildi.

Açıklamada, Tosya Sarıkılçık, Maratelli, Akçeltik ve Yaşar pirinçlerinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında Tosya Belediye Başkanlığı adına “Menşe Adı” statüsünde tescilli olduğu belirtildi. Coğrafi işaret tescilinin yalnızca Tosya sınırları içerisindeki Devrez Vadisi’nde yetişen ürünün özgün yapısını koruma altına aldığı vurgulandı.

Tosya Belediyesi ayrıca bilimsel araştırmalara da dikkat çekerek, Sarıkılçık yerel genotipinin Tosya dışındaki ekolojik koşullarda aynı kaliteyi vermediğinin tespit edildiğini açıkladı. Bazı bölgelerde ürünün hastalık nedeniyle tohum oluşturamadığının bilimsel raporlara yansıdığı ifade edildi.

2025 yılı itibarıyla Tosya’da yaklaşık 900 hektarlık ekim alanında 7 bin 380 ton rekolte elde edildiği belirtilirken, Tosya Belediyesi koordinesindeki denetim komisyonunun üretim sürecini titizlikle takip ettiği kaydedildi.

Açıklamanın sonunda ise “Tosya Sarıkılçık Pirinci” adı ve markasının tescil dışı alanlarda kullanılmasına yönelik girişimlerin coğrafi işaret hukukuna aykırılık oluşturduğu ifade edilerek, tescilli hakların korunması amacıyla hukuki süreçlerin sürdürüleceği bildirildi.

Sarıkılçık pirinci etrafında şekillenen bu tartışmanın, önümüzdeki süreçte coğrafi işaret ve marka hakları açısından daha geniş bir gündem oluşturması bekleniyor. Bölgenin önemli tarımsal değerlerinden biri olan Sarıkılçık pirinci için yaşanan gelişmeler, hem üreticiler hem de kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.