SAVAŞ BİTTİ DERKEN YENİ KRİZ KAPIDA

ABD ile İran arasında haftalardır süren gerilim ve çatışmaların ardından imzalanan mutabakat, Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralarken, anlaşmanın hemen sonrasında yaşanan gelişme uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında bugün gerçekleştirilmesi planlanan kritik diplomatik görüşme son anda iptal edildi.

İsviçre Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, taraflar arasında duyurulan toplantının gerçekleştirilmeyeceği bildirildi. Beyaz Saray da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre ziyaretinin ertelendiğini doğrulayarak iptal kararını teyit etti. Ancak Washington yönetimi, teknik düzeydeki diplomatik hazırlıkların sürdüğünü vurgulayarak sürecin tamamen sona ermediğinin altını çizdi.

Söz konusu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında imzalanan ve savaşın sona erdirilmesini amaçlayan mutabakatın hemen ardından yaşandı. Pakistan’ın arabuluculuğunda şekillenen anlaşma; çatışmaların durdurulmasını, Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası ticarete açılmasını ve iki ülke arasındaki sorunların diplomatik yollarla çözülmesini öngörüyor.

Ancak mutabakatın ilan edilmesiyle birlikte bölgede yeni tartışmalar da başladı. Özellikle İsrail yönetiminin anlaşmaya yönelik rahatsızlığı dikkat çekiyor. Uluslararası analizlerde, mevcut mutabakat metninde İran’ın balistik füze kapasitesi, bölgesel silahlı gruplarla ilişkileri ve nükleer programına yönelik bağlayıcı hükümler bulunmamasının Tel Aviv yönetiminde ciddi soru işaretlerine neden olduğu belirtiliyor.

İsrail’deki güvenlik çevrelerinden gelen değerlendirmeler de bu rahatsızlığı gözler önüne serdi. Bazı eski güvenlik yetkilileri anlaşmanın İran’a önemli avantajlar sağlayabileceğini savunurken, yaptırımların ilerleyen süreçte hafifletilmesi durumunda Tahran’ın bölgedeki etkisini daha da artırabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Öte yandan mutabakatın ardından Washington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıkları daha görünür hale geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsrailli siyasetçilere yönelik eleştirileri İsrail kabinesinde tepkiyle karşılanırken, ABD yönetimi ise İsrail’in güvenliğinin sağlanmasında Washington’un desteğinin kritik önem taşıdığını vurgulamayı sürdürdü.

Bölgede çatışmaların büyük ölçüde durmuş olmasına rağmen tansiyonun tamamen düşmediği belirtiliyor. İsrail’in Lübnan’daki askeri faaliyetlerinin devam etmesi ve İran’ın bölgesel nüfuzuna ilişkin tartışmalar, sürecin hassasiyetini koruduğunu gösteriyor.

Uzmanlara göre iptal edilen İsviçre görüşmesi, savaşın sona erdirilmesini hedefleyen mutabakatın uygulanabilirliği açısından ilk önemli sınav niteliği taşıyor. Diplomatik temasların devam edeceği belirtilirken, önümüzdeki süreçte İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel güvenlik konularında yeni müzakerelerin başlaması bekleniyor.

Tüm dünyanın yakından takip ettiği süreçte, atılacak adımlar yalnızca ABD ve İran arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda Orta Doğu’daki güç dengelerini ve ABD-İsrail ilişkilerinin geleceğini de doğrudan etkileyecek gibi görünüyor.