İRAN SAVAŞI SONRASI KRİTİK ZİRVE

ABD Başkanı Donald Trump, dünya siyasetinin geleceğini etkileyebilecek kritik temaslar için Xi Jinping ile görüşmek üzere Çin’in başkenti Pekin’e gitti. Küresel ekonomi, İran savaşı, Hürmüz Boğazı krizi ve ABD-Çin teknoloji rekabetinin gölgesinde gerçekleşen tarihi zirve, uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.

İki gün sürmesi beklenen görüşmelerin, yalnızca Washington ve Pekin hattındaki ilişkileri değil, dünya enerji piyasaları ve Ortadoğu’daki dengeleri de doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor. Özellikle İran savaşı sonrası yükselen tansiyon nedeniyle ertelenen zirvenin şimdi gerçekleştirilmesi, tarafların kriz yönetiminde yeni bir sayfa açma arayışında olduğu şeklinde yorumlanıyor.

Trump, Pekin’de askeri tören, bando ve kırmızı halıyla karşılandı. ABD Başkanı’nı havalimanında Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng’in karşılaması ise Çin yönetiminin görüşmeye verdiği önemin güçlü bir göstergesi olarak değerlendirildi. Çin ve ABD bayrakları taşıyan gençlerin yer aldığı törende askeri onur kıtasının hazır bulunması dikkat çekti.

Trump’ın heyetinde yalnızca siyasi isimler değil, küresel ekonomiye yön veren iş dünyasının önemli aktörleri de yer aldı. Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang ve Larry Fink gibi isimlerin ziyarette bulunması, görüşmelerin ekonomik ve teknolojik boyutunun en az diplomatik başlıklar kadar önemli olduğunu ortaya koydu. Özellikle yapay zekâ, yarı iletken teknolojileri ve ticaret savaşlarının zirvenin kritik gündem maddeleri arasında olduğu ifade ediliyor.

Trump, zirve öncesinde yaptığı açıklamada Çin’den ekonomik açılımlar beklediğini belirterek, Şi Cinping ile İran meselesini de “uzun uzadıya” konuşacaklarını söyledi. Çin lideri için “O benim dostum” ifadelerini kullanan Trump’ın bu açıklaması, iki ülke arasındaki gerilime rağmen diplomatik dili koruma çabası olarak yorumlandı.

Öte yandan dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim, hem ABD hem de Çin açısından stratejik risk oluşturuyor. Çin’in İran’ın en büyük ticaret ortaklarından biri olması nedeniyle Pekin yönetiminin olası diplomatik çözüm süreçlerinde kilit rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

Ortadoğu’daki savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesi ve bunun Çin ekonomisi üzerindeki baskıyı artırması, Pekin’i diplomatik denge arayışına yönlendirirken, Trump-Şi görüşmesinin küresel enerji piyasaları, İran krizi ve ABD-Çin ilişkilerinin geleceği açısından tarihi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.