Parçalı bulutlu
  • EURO
  • DOLAR

TÜKETİCİ, BİLİNÇLİ TÜKETİCİ VE TÜKETİCİ HAKLARI

Temel ihtiyaçların karşılanması üzerinden hayatımıza yön veren ve son yüzyılda giderek önem kazanan tüketim ve tüketimle ilgili kavramlarla kurallar yalnızca tüketiciyi değil, belli standartta mal ve hizmet üretimini getirdiği için hem üreticileri hem ülke ekonomisini yakından ilgilendirmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda 1985 yılında alınan bir kararla Tüketici Hakları Evrensel Beyannamesi’nin ilân edildiği gün olan 15 […]
Genel - 13 Mart 2021 08:49 A A

Temel ihtiyaçların karşılanması üzerinden hayatımıza yön veren ve son yüzyılda giderek önem kazanan tüketim ve tüketimle ilgili kavramlarla kurallar yalnızca tüketiciyi değil, belli standartta mal ve hizmet üretimini getirdiği için hem üreticileri hem ülke ekonomisini yakından ilgilendirmektedir.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda 1985 yılında alınan bir kararla Tüketici Hakları Evrensel Beyannamesi’nin ilân edildiği gün olan 15 Mart tarihi, Uluslararası tüketici örgütleri tarafından Dünya Tüketici Hakları Günü olarak kabul edilmiştir.

Ülkemiz ise özel bir tüketici mevzuatıyla 1995 yılında 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile tanıştı. Öncesinde genel hükümlerin getirdiği yasal imkânlardan yararlanmakta olan tüketiciler, daha hızlı çözüm üreten ve daha geniş haklar tanıyan bir sisteme kavuştular. Hızla ilerleyen ekonomik ve teknolojik değişimler doğrultusunda, 4822 sayılı kanunla esaslı değişikliklere uğramış olan bu Kanun yerine son olarak Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Tasarısı hazırlanmış, söz konusu tasarı 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun olarak 07 Kasım 2013 tarihinde yasalaşmıştır. Kanun kapsamında çıkarılması öngörülen 23 adet uygulama yönetmeliğinin tamamı Resmi Gazetede yayımlanarak 28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Yasa ile tüketiciler, Mesafeli Sözleşmeler, İş Yeri Dışında Satış, Taksitli Satışlar, Garanti Belgesi, Türkçe Tanıtma Kullanma Kılavuzu, Satış Sonrası Hizmetler, Ayıplı Mal ve Hizmetler, Devre Tatil, Paket Tur, Sözleşmelerdeki Haksız Şartlar, Tüketici Kredisi, Kredi Kartları, Süreli Yayınlar, Abonelik Sözleşmeleri, Yanıltıcı ve Aldatıcı Reklamlar, Fiyat Etiketi vb. gibi pek çok konuda satıcı ve sağlayıcılar karşısında haklarını arama ve elde etme imkânına kavuşmuş; tüketicilerin hakları, çağdaş anlamda yasal çerçeve ile koruma altına alınmıştır. Ayrıca; Bakanlığımız tarafından tüketicilerin bilinçlendirilmesi amacıyla oluşturulan spot filmler, afiş ve broşürler yıl içerisinde ilimiz tüketicilerine Müdürlüğümüzce ulaştırılmaktadır.

Tüketici; en genel anlamı ile “Temel gereksinimlerinin giderilmesi ve sağlıklı bir çevrede yaşama gereğinin yerine getirilmesi için, seçim hakkını kullanabileceği bir ortamda eğitilmiş ve bilgilendirilmiş olarak güvenlik içinde ekonomik faaliyetlere katılan, bu katılımı nedeniyle uğrayabileceği zararı tazmin edilen bu haklarının korunması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi hususundaki taleplerini oluşturacağı örgütler aracılığıyla ya da bireysel olarak kamuoyuna duyurma hakkına ve taleplerinin dikkate alınmasını isteme yetkisine sahip kabul edilen kişidir.” Tüketicinin temel ihtiyaçlarının karşılanması, sırf insan olması nedeniyle, insanca yaşam için gerekli olan asgari koşulların sağlanması anlamına gelmektedir. Tüketicinin seçme hakkının varlığı, serbest rekabet ortamının sağlanması, böylece tüketicinin almak istediği malları, rakip mallar arasından, kendi tercihine göre seçebilmesi anlamına gelmektedir.

Günümüz bilgi ve teknoloji çağı olup; hayatımızın her noktasında olduğu gibi tüketim alışkanlıklarımızda da hızlı bir değişime yol açmış, yaşanan bu hızlı değişim ve gelişim bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. Bunun sonucu bazı alanlarda düzenleme yapma ihtiyacı doğmuş, özellikle tüketicilerin korunması, tüketim mallarına ilişkin düzenleme ve denetimlerin sağlanması, tüketicilerin bilinçlendirilmesi ve tüketimi yaşam biçimi olmaktan çıkarmak için farkındalık organizasyonları düzenlenmesi gereği hâsıl olmuştur. Bu noktada tüketici hakları ve tüketicinin korunması hususuna önem ve öncelik vermeye hassasiyet göstermekteyiz.

Gelişmiş ekonomilerin en temel özelliklerinden biri de hiç şüphesiz tüketici haklarına gösterilen saygı ve duyarlılıktır. Tüketicilerimizin gelişmiş ülkelerde yaşayan tüketicilerle aynı haklara sahip olmaları, bilgilendirilmeleri, yasal haklarını kullanmaları için özendirilmeleri hususlarına büyük önem vermekte ve çalışmalarımızı bu anlayışla yürütmekteyiz.

Bireylerin bilinçli ve doğru tüketmesi ülkelerin kalkınması ve gelişmesindeki en önemli etkenlerden biridir. Üretimin kalitesi, ancak bilinçli tüketim alışkanlıklarıyla yükseltilebilir. Bu nedenle ekonomik faaliyetlere taraf olan tüketicilere büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu kapsamda tüketiciler, yasaların kendilerine tanıdığı hakları kullanmaktan çekinmemeli ve hak arandıkça haksızlıkların azalacağı daima dikkate alınmalıdır.

İlimizde tüketici haklarının korunması amacıyla Ticaret İl Müdürlüğü bünyesinde İl Tüketici Hakem Heyeti ve 11 ilçe kaymakamlığı bünyesinde İlçe Tüketici Hakem Heyeti olmak üzere toplamda 12 adet Tüketici Hakem Heyeti bulunmakta iken 2018 yılında yapılan Tüketici Hakem Heyetlerinin Yeniden Yapılandırılması Süreci ile 11 İlçe Tüketici Hakem Heyetinde kaymakamlıklarda bulunan ‘Tüketici Hakem Heyeti’ tabelası kalacak şekilde 11 tüketici hakem heyetinin başvuru almaya devam etmesi, bununla birlikte karar mercilerinin İl Tüketici Hakem Heyeti olarak belirlenmesi ile şikâyetlerin merkezde toplanarak hakem heyetlerinin güçlendirilmesi süreci başlatılmıştır.

Bu kapsamda Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığımıza 2020 yılında, 2019 yılından 2020 yılına devreden dosya sayısı ile birlikte toplam başvuru 997 olup bunların 984 adedi karara bağlanmış, kararların yaklaşık olarak %56,20’si (553 adet) tüketici lehine, %41,16’sı (405 adet) ise tüketici aleyhine sonuçlanmış 26 adet şikâyet ise görevsizlik nedeniyle reddedilmiştir. Şikâyetler konularına göre incelendiğinde 1.sırada “Perakende Ticaret Sektörü” ne ait şikâyetler yer alırken 2.sırada “Abonelik Hizmet Sektörü”, 3.sırada ise “Finansal Hizmetleri Sektörü” şikâyetleri yer almıştır.

2020 yılı Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru limitleri 6.920-10.390 TL iken 2021 yılında bu üst limit( Büyükşehirlerde İlçe Tüketici Hakem Heyetlerinde 7.550 TL) 11.330 TL’ye yükseltilmiştir. Tüketicilerin 2021 yılı için parasal değeri 7.550 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklarda başvurularını ikametgâhlarının bulunduğu İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine, 7.550 TL ile 11.330 TL arasında kalan uyuşmazlıklarda Ticaret İl Müdürlüğü bünyesindeki İl Tüketici Hakem Heyetlerine dilekçe vererek veya E-Devlet kapısı üzerinden elektronik ortamdan yapılabilmektedir. 11.330 TL ve üzeri uyuşmazlıklarda ise Tüketici Mahkemelerine başvuru yapılması gerekmektedir.

“6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” ve “Fiyat Etiketi Yönetmeliği” ile “6585 Sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun”a dayanılarak Bakanlığımızın görev alanına giren ürünlere ilişkin olarak kur artışını bahane ederek ‘’fahiş fiyat artırımına gidenler’’ ile “stok yapan firmalara karşı”, “Enflasyonla Topyekûn Mücadele Kampanyasına’’ katılım gösteren firmalar ve “KDV ve ÖTV Oranlarına ilişkin Yapılan Değişikliklere’’ ilişkin personellerimiz tarafından 2020 yılında 81 işyerinde 189 ürün denetlenmiştir. 2021 yılında ise 05/03/2021 tarihi itibarıyla 62 işyerinde 311 ürün denetlenmiş ve halen denetimlerimiz devam etmektedir.

Yine 2020 yılı içerisinde “6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” ve “Fiyat Etiketi Yönetmeliği” ile “6585 Sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun”a dayanılarak Bakanlığımızın görev alanına giren ürünlere ilişkin olarak 2020 yılında 188 işyerinde 747 ürün denetlenmiş, 2 adet işyerinde Fiyat Etiketi Yönetmeliğine aykırılık tespit edilmiştir. Fiyat Etiketi Yönetmeliğine aykırılıktan dolayı idari para cezası uygulanmıştır. 2021 yılında ise 05/03/2021 tarihi itibariyle ise 28 işyeri 115 ürün denetlenmiş olup yapılan denetimler ile ilgili olarak Bakanlığımıza günlük, haftalık ve aylık olarak raporlar gönderilmekte olup denetimlerimiz aralıksız devam etmektedir.

Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilâtları olarak “Güvensiz ürüne karşı sıfır tolerans” prensibi ve “Bilinçli Tüketici, Basiretli Tacir” anlayışı içinde devam eden tüm bu çalışmalarımız neticesinde tüketicinin korunması alanında bir farkındalık oluşturarak tüketicilerimizin bilinçlenmesini ve haklarını kolayca aramasını, vizyonumuz gereği “hızlı ve kolay ticaretin güven kapısı” olmayı hedeflemekteyiz ve bu doğrultuda çalışmalarımıza devam etmekteyiz.
Pandemi sürecinde e-ticaret ve dolayısıyla e-ticarete dayalı şikâyetlerde önceki yıllara oranla kısmen artış gerçekleşmiştir.

Bakanlığımızın talimatlarıyla İlimizde de haksız/fahiş fiyat artışlarına yönelik denetimler hız kesmeden devam etmektedir. Vatandaşlarımızın Haksız Fiyat Artışları’na (HFA) yönelik tespit şikâyetlerini, Ticaret İl Müdürlüğüne, ALO 175 Tüketici Hattına veya Haksız Fiyat Artış Sistemi (HFA) mobil uygulaması üzerinden iletebilirler.

Ülkemizde ekonomik hayatın en önemli unsuru tüketicinin korunması, eğitilmesi, bilinç düzeyinin artırılarak pazarda güçlü konumuyla yer alması, aldatılan, sömürülen, güçsüz tüketiciler topluluğu yerine, haklarını bilen, soran, sorgulayan, hak arama bilincine ulaşmış güçlü tüketiciler topluluğuna ulaşması amaçlanmaktadır.

Tüketici bilinci oluşturmak ve tüketici sorunlarını gidermek adına Ticaret İl Müdürlüğü ve Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığı olarak; milletimize hizmet etmekten büyük bir mutluluk ve şeref duyduğumuzu, bu hedef doğrultusunda çalışmalarımızın artarak devam edeceğini belirterek, bütün tüketicilerimizin 15 Mart Dünya Tüketiciler Günü ve 15-21 Mart Tüketiciyi Koruma Haftası’nı kutluyor,

Selâm ve dua ile saygılar sunuyorum.

Mehmet Ali YARANBAŞI
Ticaret İl Müdürü

Genel - 08:49 A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.