Bir zamanlar yalnızca 13 haneden oluşan küçük bir mahalleydi. Demiryolunun gelişi ve demir çelik sanayisinin kurulmasıyla kaderi değişen Karabük, 6 Haziran 1995 tarihinde Türkiye’nin 78. ili oldu. Peki, Karabük’ü il statüsüne taşıyan süreçte hangi tarihi gelişmeler etkili oldu? İşte Cumhuriyet tarihinin en dikkat çekici şehirleşme hikâyelerinden biri...
6 Haziran 1995 tarihi, Karabük için bir dönüm noktası olarak tarihe geçti. Bugün Batı Karadeniz’in önemli sanayi ve yaşam merkezlerinden biri olan Karabük, tam 31 yıl önce alınan kararla Türkiye’nin 78. ili unvanını kazandı.
Karabük’ün hikâyesi ise Cumhuriyet tarihinin en dikkat çekici kalkınma ve şehirleşme örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Günümüzde yüz binlerce insanın yaşadığı kent, 1937 yılına kadar Safranbolu’ya bağlı Öğlebeli Köyü’nün yalnızca 13 haneli küçük bir mahallesi konumundaydı.
Karabük’ün kaderini değiştiren ilk büyük adım, 1935 yılında Ankara-Zonguldak demiryolu hattının hizmete açılmasıyla atıldı. Demiryolunun bölgeden geçmesi, hem ulaşım hem de sanayi yatırımları açısından önemli fırsatlar sundu. Zonguldak kömür havzasına yakınlığı ve demiryolu bağlantısının sağladığı avantajlar nedeniyle bölgede bir demir çelik fabrikası kurulmasına karar verildi.
Cumhuriyetin sanayileşme hedefleri doğrultusunda hayata geçirilen proje kapsamında, 3 Nisan 1937 tarihinde Türkiye’nin ilk ağır sanayi hamlelerinden biri olan Karabük Demir ve Çelik Fabrikaları’nın temeli atıldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatlarıyla başlatılan proje, dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından resmen hayata geçirildi. Fabrikanın kurulmasıyla birlikte Karabük hızla büyüyen bir sanayi kentine dönüştü.
Yıllar içerisinde nüfusu artan, ekonomik ve sosyal yapısı gelişen Karabük, 6 Haziran 1995 tarihinde önemli bir idari değişim yaşadı. Çankırı’ya bağlı Ovacık ve Eskipazar ilçeleri ile Zonguldak’a bağlı Safranbolu, Yenice ve Eflani ilçelerinin bir araya getirilmesiyle Karabük, Türkiye’nin 78. ili olarak resmen kuruldu.
Bugün Karabük; Merkez ilçe ile birlikte Safranbolu, Yenice, Eskipazar, Eflani, Ovacık ve Oflak olmak üzere toplam 6 ilçeye, 1 beldeye ve 277 köye ev sahipliği yapıyor. Özellikle UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Safranbolu’nun tarihi dokusu ile demir çelik sanayisinin güçlü yapısını bir arada barındıran şehir, bölgenin ekonomik ve kültürel açıdan en önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
13 haneli bir mahalleden Türkiye’nin 78. iline uzanan Karabük’ün yolculuğu, Cumhuriyetin kalkınma vizyonunun ve sanayileşme hamlelerinin başarı hikâyelerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.